THẾ GIỚI
1. Doanh nghiệp Trung Quốc chuyển trọng tâm từ chế tạo robot hình người sang phát triển AI điều khiển robot
Theo Reuters ngày 2/11, các doanh nghiệp robot Trung Quốc đang chuyển trọng tâm từ phát triển phần cứng sang xây dựng hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng giúp robot nhận biết môi trường, học nhiệm vụ mới và thích ứng với những công việc chưa được lập trình sẵn.
Hướng phát triển này được gọi là Embodied AI (AI hiện thân), tức trí tuệ nhân tạo được tích hợp vào robot hoặc thiết bị vật lý, cho phép hệ thống nhận biết, tương tác và thực hiện hành động trong thế giới thực.
Theo Reuters, lĩnh vực AI hiện thân tại Trung Quốc đã huy động được 13 tỷ USD trong nửa đầu năm 2026. Các doanh nghiệp đang kết hợp dữ liệu thu thập từ hoạt động thực tế với dữ liệu mô phỏng để huấn luyện robot. Công ty Generalist của Mỹ cho biết mô hình GEN-1.5 có thể hoàn thành khoảng 60% một số nhiệm vụ đơn giản sau khi quan sát một thao tác mẫu kéo dài từ 3 đến 12 giây.
Trọng tâm cạnh tranh hiện nay là phát triển các mô hình AI giúp robot tự học, thao tác linh hoạt và thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, thay vì chỉ lặp lại những động tác được lập trình trước.
Nguồn: https://www.reuters.com/world/china/chinas-robot-makers-have-mastered-moves-now-comes-race-brains-2026-11-01/

2. Vật liệu từ tính siêu mỏng mở hướng phát triển chip lưu trữ dữ liệu tiết kiệm năng lượng
Các nhà khoa học Đại học Brown (Mỹ) phát triển cấu trúc màng siêu mỏng từ vật liệu bismuth ferrite, khắc phục hiện tượng “lớp chết” – tình trạng vật liệu mất tính chất điện và từ khi thu nhỏ đến kích thước nano, gây khó khăn cho ứng dụng trong chip.
Nhóm nghiên cứu sử dụng đế tinh thể dysprosium scandate để tạo ứng suất nén lên màng vật liệu, đồng thời bổ sung một lớp kim loại nhằm hấp thụ điện trường không mong muốn, giúp duy trì trạng thái phân cực điện. Cấu trúc mới vẫn giữ được tính sắt điện và từ tính ở độ dày chỉ vài angstrom, đồng thời hình thành trạng thái altermagnet – một dạng trật tự từ tính có đặc điểm kết hợp giữa sắt từ và phản sắt từ.
Về nguyên lý, trạng thái điện có thể được điều khiển bằng xung điện áp nhỏ để ghi dữ liệu, trong khi thông tin được đọc thông qua tín hiệu từ. Cách tiếp cận này hướng tới các linh kiện lưu trữ và xử lý thông tin có kích thước nhỏ, tiêu thụ ít năng lượng. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Materials.
Nguồn: https://www.brown.edu/news/2026-10-28/multiferroic-dead-zone
3. Siêu âm định vị mở hướng điều khiển chỉnh sửa gene trong mô não sống
Nhóm nghiên cứu Đại học Stanford (Mỹ) phát triển phương pháp kết hợp siêu âm hội tụ, hạt nano phát sáng và công cụ chỉnh sửa gene CRISPR-Cas12f. Khi chùm siêu âm được hội tụ vào một vùng mô xác định, các hạt nano tại khu vực đó phát ra ánh sáng, kích hoạt protein chỉnh sửa gene nhạy sáng. Nhờ cơ chế này, các nhà khoa học có thể kiểm soát vị trí chỉnh sửa gene mà không cần phẫu thuật cấy thiết bị phát sáng.
Trong thử nghiệm trên chuột, chiếu siêu âm vào một bên não tạo tín hiệu phát sáng tại vùng được tác động, trong khi bên đối diện không xuất hiện thay đổi tương tự. Kết quả cho thấy khả năng điều khiển hoạt động chỉnh sửa gene theo vị trí trong mô sống.
Công nghệ hiện mới được thử nghiệm trên động vật. Nhóm nghiên cứu đang phát triển phiên bản có khả năng tạm thời kích hoạt hoặc ức chế hoạt động của gene mà không làm thay đổi trình tự DNA.
Nguồn: https://neuroscience.stanford.edu/news/advanced-gene-editing-tool-suggests-new-ways-study-and-treat-disease

4. Phẫu thuật robot điều trị 39 ca thoát vị thành bụng phức tạp
Nghiên cứu tại Israel, công bố trên tạp chí Hernia, ghi nhận 39 ca phẫu thuật robot điều trị thoát vị thành bụng bên phức tạp. Hệ thống robot sử dụng dụng cụ có khả năng uốn cong, xoay linh hoạt như cổ tay người, kết hợp hình ảnh phóng đại 3D, giúp bác sĩ tiếp cận những vùng tổn thương nằm gần xương sườn, xương chậu, dây thần kinh và mạch máu.
Cả 39 ca đều được thực hiện bằng robot, không phải chuyển sang phẫu thuật mở. Trong thời gian theo dõi, nghiên cứu không ghi nhận trường hợp tái phát. Hai bệnh nhân gặp biến chứng tắc ruột sau mổ, được xử lý bằng phẫu thuật nội soi và hồi phục mà không phải cắt bỏ ruột. Phần lớn bệnh nhân xuất viện sau một ngày.
Nhóm nghiên cứu cho biết cần tiếp tục thực hiện các nghiên cứu với quy mô lớn hơn để xác định đầy đủ hiệu quả của phương pháp.
Nguồn: https://www.vietnamplus.vn/phau-thuat-robot-mo-ra-trien-vong-dieu-tri-thoat-vi-thanh-bung-phuc-tap-post1145461.vnp

VIỆT NAM

1. Việt Nam phát triển vắc xin viêm não Nhật Bản thế hệ mới trên tế bào Vero
Công ty Vắc xin và Sinh phẩm số 1 (Bộ Y tế) đang hoàn thiện nghiên cứu vắc xin viêm não Nhật Bản thế hệ 2, mang tên JECEVAX, được sản xuất trên tế bào Vero bằng chủng vi rút Beijing-1.
Theo kết quả được công bố tại Hội nghị khoa học y học dự phòng tháng 10/2026, vắc xin đã được đánh giá về tính an toàn, khả năng sinh miễn dịch và xác định liều tối ưu trên trẻ khỏe mạnh từ 9–24 tháng tuổi. Kết quả nghiên cứu cho thấy vắc xin được dung nạp tốt và tạo đáp ứng miễn dịch ở nhóm trẻ tham gia nghiên cứu.
Đơn vị nghiên cứu đang hoàn thiện hồ sơ đăng ký lưu hành, dự kiến trong năm 2026.
Nguồn: https://tuoitre.vn/viet-nam-nghien-cuu-thanh-cong-vac-xin-viem-nao-nhat-ban-the-he-moi-100261026100334423.htm

2. Gia Lai đưa vào hoạt động nhà máy sản xuất graphene công suất 3.600 kg/năm
Công ty Cổ phần Việt Nam Graphene Global khánh thành nhà máy sản xuất và ứng dụng graphene tại Khu công nghiệp Nhơn Hội A, tỉnh Gia Lai, với tổng vốn đầu tư 202 tỷ đồng và công suất thiết kế 3.600 kg sản phẩm mỗi năm.
Hai dòng sản phẩm chủ lực là graphene oxide (GO) và graphene oxide khử (rGO), có độ tinh khiết trên 99%. Đây là các vật liệu nano carbon có tiềm năng ứng dụng trong điện tử, bán dẫn, cảm biến, vật liệu composite, pin lưu trữ năng lượng và y sinh.
Nhà máy được trang bị hệ thống kiểm tra chất lượng gồm máy nhiễu xạ tia X (XRD), quang phổ hấp thụ phân tử UV-Vis và quang phổ Raman, phục vụ phân tích và kiểm soát chất lượng từng lô sản phẩm. Dự án định hướng kết hợp sản xuất với nghiên cứu, phát triển và ứng dụng vật liệu nano carbon.
Nguồn: https://www.vietnamplus.vn/gia-lai-khanh-thanh-nha-may-san-xuat-vat-lieu-tien-tien-graphene-post1145404.vnp

3. Nền tảng dịch thuật AI của Việt Nam hỗ trợ 80 ngôn ngữ
Doctranslate.io được trao giải Ngôi sao vàng khởi nghiệp với nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo cung cấp dịch thuật theo ngữ cảnh, ghi âm, chuyển giọng nói thành văn bản và tóm tắt nội dung, phục vụ giao tiếp, hội họp và tổ chức sự kiện quốc tế.
Hệ thống hiện hỗ trợ 80 ngôn ngữ và đang hướng tới bổ sung các ngôn ngữ ít phổ biến. Theo thông tin công bố, các đối tác quốc tế đóng góp khoảng 80% doanh thu của dự án.
Nguồn: https://en.vietnamplus.vn/ai-powered-translation-platform-wins-golden-startup-star-award-post354674.vnp

4. BioWraps phát triển vật liệu bao bì phân hủy sinh học từ phụ phẩm nông nghiệp
Dự án BioWraps được trao giải Ngôi sao bạc khởi nghiệp với giải pháp sử dụng vỏ trái cây và phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất vật liệu sinh học, hướng tới thay thế một phần bao bì nhựa thông thường.
Dự án đang tìm kiếm nguồn vốn ưu đãi quốc tế, đặc biệt từ Nhật Bản, nhằm mở rộng sản xuất và tìm kiếm đối tác xây dựng nhà máy.
Cũng trong cuộc thi, dự án A-EYE FRUIT phát triển nền tảng kiểm soát chất lượng nông sản; GEOCARBON xây dựng ứng dụng sử dụng trí tuệ nhân tạo để đo lường carbon rừng. Đây là những dự án khởi nghiệp sinh viên được trao giải, đang hướng tới phát triển và ứng dụng sản phẩm.
Nguồn: https://en.vietnamplus.vn/ai-powered-translation-platform-wins-golden-startup-star-award-post354674.vnp

5. Phân bón nano giúp cây cải thìa tăng khoảng 20% sinh khối
Các nhà khoa học tại Khu Công nghệ cao TP.HCM phát triển vật liệu nano hydroxyapatite/magnesium (HAp/Mg) làm nguyên liệu phân bón. Hydroxyapatite là vật liệu chứa calcium và phosphate, được kết hợp với magnesium để tạo thành vật liệu nano phục vụ nghiên cứu dinh dưỡng cây trồng.
Thử nghiệm trong nhà lưới trên gần 150 cây cải thìa cho thấy, ở nồng độ thích hợp, vật liệu giúp cây tăng 18% chiều cao, 21% số lá, 55% diện tích lá và khoảng 20% sinh khối tươi so với nhóm đối chứng.
Nguồn: Khu Công nghệ cao TP.HCM.
Văn phòng 57 Bộ KH&CN tổng hợp