I. THẾ GIỚI
1. AI: Cuộc tranh luận “tăng tốc hay hãm tốc” đã tác động tới cả thị trường chip
CEO Anthropic Dario Amodei tiếp tục kêu gọi các công ty AI làm chậm tốc độ phát triển do lo ngại AI tiên tiến có thể gây ra những rủi ro nghiêm trọng. Các cảnh báo từ Anthropic, OpenAI và một số lãnh đạo AI khác đã khiến cổ phiếu công nghệ và đặc biệt là cổ phiếu chip giảm mạnh; chỉ số bán dẫn Philadelphia có lúc giảm hơn 5%.
Cuộc đua AI đang chuyển từ câu chuyện đơn thuần về “ai có mô hình mạnh nhất” sang cuộc cạnh tranh đồng thời về năng lực tính toán, an toàn AI, kiểm soát AI và khả năng duy trì đầu tư hạ tầng.
Nguồn: Reuters – Tech stocks slide on AI slowdown talks [https://www.reuters.com/world/china/tech-stocks-slide-ai-slowdown-talks-2026-09-14/?utm_source=chatgpt.com]
2. Chip AI Trung Quốc: Bộ nhớ băng thông cao (HBM) đang trở thành nút thắt lớn
Huawei và Cambricon đã tăng giá các chip AI của họ tới hàng chục phần trăm do thiếu HBM , thành phần thiết yếu của chip AI. Huawei được cho là đã nâng mức giá dự kiến của accelerator Ascend 950DT lên trên 250.000 nhân dân tệ.
Không chỉ GPU/AI accelerator, mà HBM và toàn bộ chuỗi cung ứng bộ nhớ đang trở thành điểm quyết định khả năng cạnh tranh AI.
Nguồn: Reuters – China’s AI chipmakers raise prices as HBM shortage bites [
3. Tế bào gốc: tế bào thần kinh tạo từ tế bào gốc đã bước vào thử nghiệm điều trị Parkinson
Một thử nghiệm Phase 1/2 sử dụng tế bào tiền thân dopaminergic được tạo từ tế bào gốc đa năng của người để ghép vào não bệnh nhân Parkinson cho thấy kết quả an toàn ban đầu khả quan. 8 bệnh nhân được điều trị; chưa ghi nhận khối u hoặc rối loạn vận động do mảnh ghép trong giai đoạn theo dõi 12 tháng.
Tế bào gốc đang tiến thêm một bước từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm sang sản phẩm tế bào có khả năng điều trị, dù vẫn cần theo dõi lâu dài và thử nghiệm lớn hơn.
Nguồn: Nature Medicine – Human embryonic stem cell-derived dopaminergic cells for Parkinson’s disease [https://www.nature.com/articles/s41591-026-04525-0?utm_source=chatgpt.com]
4. Tế bào miễn dịch: một hướng mới để điều khiển tế bào CAR-T
Một nghiên cứu công bố trên Nature Communications đã phát triển các hạt vi mô có thể kích thích tế bào CAR-T bên ngoài cơ thể, giúp tế bào CAR-T tăng sinh và duy trì hoạt tính mà không cần tiếp tục thay đổi gene.
Như vậy một trong những bài toán lớn của tế bào CAR-T là sản xuất đủ tế bào chất lượng cao và duy trì khả năng hoạt động. Công nghệ này hướng vào chính nút thắt đó, có thể giúp giảm chi phí và cải thiện khả năng sản xuất liệu pháp tế bào.
Nguồn: Nature Communications – Programmable CAR-engaging particles [https://www.nature.com/articles/s41467-026-76570-9?utm_source=chatgpt.com]
5. Vắc xin: công nghệ miễn dịch đang đi sâu vào “nơi sản sinh trí nhớ miễn dịch”
Các nhà nghiên cứu đã sử dụng mô tủy xương người được nuôi trong phòng thí nghiệm để quan sát cách các tế bào plasma – những tế bào tạo kháng thể lâu dài – di chuyển và tồn tại. Đây là những tế bào giúp duy trì khả năng bảo vệ sau vaccine trong thời gian rất dài.
Đây là hướng nghiên cứu quan trọng để hiểu tại sao một số vaccine tạo miễn dịch lâu dài còn một số vaccine phải tiêm nhắc lại, từ đó có thể thiết kế vaccine thế hệ mới tốt hơn.
Nguồn: Georgia Tech – A Window into the Hidden World of Immunity Inside Human Bone Marrow
6. Robot + vệ tinh: robot đang tiến ra ngoài Trái đất
Mỹ đang đưa robot có khả năng thao tác trong quỹ đạo địa tĩnh để sửa chữa, nâng cấp, di chuyển và kéo dài tuổi thọ vệ tinh. Hệ thống của DARPA/SpaceLogistics sử dụng hai cánh tay robot có nhiều khớp và các công cụ thay đổi được.
Điều đó cho thấy công nghệ không gian dẫn đến hình thành một ngành mới: “in-space servicing” – dịch vụ sửa chữa và bảo dưỡng vệ tinh trên quỹ đạo. Đây có thể trở thành một ngành công nghiệp lớn trong tương lai, chứ không chỉ là hoạt động phóng vệ tinh.
Nguồn: DARPA – Robotic Servicing of Geosynchronous Satellites lifts off
II. VIỆT NAM
7. Chip: Việt Nam đang thử hướng đi “chip chuyên dụng”
Ngày 10/9, một hội thảo chuyên về chip bán dẫn chuyên dụng được tổ chức tại Việt Nam. Chip chuyên dụng được xác định phù hợp với những lĩnh vực mà Việt Nam có nhu cầu thực tế như AI camera, IoT, robot, UAV, viễn thông, điện tử công suất và lưới điện thông minh.
Thực tế trên cho thấy Việt Nam không nhất thiết phải cạnh tranh ngay ở chip CPU/GPU tiên tiến nhất mà có thể bắt đầu bằng thiết kế và làm chủ các chip phục vụ những bài toán cụ thể của Việt Nam.
Nguồn: Báo Điện tử Chính phủ – Phát triển chip bán dẫn chuyên dụng [https://cms.baochinhphu.vn/phat-trien-chip-ban-dan-chuyen-dung-huong-di-phu-hop-voi-viet-nam-102260910175352716.htm?utm_source=chatgpt.com]
8. UAV: Việt Nam bắt đầu hình thành hệ sinh thái công nghiệp UAV
Các doanh nghiệp Việt Nam đang phát triển UAV phục vụ trinh sát, giám sát, khảo sát, tìm kiếm cứu nạn, vận chuyển và tiếp tế. Tại Secutech+ Vietnam 2026, HTI Group giới thiệu các dòng Horus và hệ thống điều khiển, tự động hóa, AI, phân tích hình ảnh/video do đội ngũ Việt Nam phát triển.
Việt Nam đang xem UAV như một thành phần của “nền kinh tế tầm thấp”, gắn với AI, chip, cảm biến, dữ liệu và tự động hóa và Việt Nam có khả năng đi nhanh nếu kết hợp được UAV + AI + cảm biến + chip + dữ liệu.
Nguồn: Báo Nhân Dân – UAV, điểm nhấn trong hệ sinh thái công nghệ “Make in Vietnam”
9. Vắc xin thế hệ mới: VNVC và Sanofi tiến tới sản xuất tại Việt Nam vắc xin thế hệ mới
VNVC và Sanofi vừa ký tuyên bố hợp tác chiến lược về sản xuất vaccine thế hệ mới tại Việt Nam. Cơ sở sản xuất vaccine và sinh phẩm của VNVC tại Tây Ninh được công bố có vốn đầu tư ban đầu trên 2.500 tỷ đồng, diện tích hơn 26.000 m² và công suất thiết kế khoảng 120 triệu liều/năm, hướng tới các tiêu chuẩn WHO-GMP, EU-GMP và FDA-cGMP.
Việt Nam có thể chuyển từ thị trường tiêu thụ vaccine sang một mắt xích sản xuất vaccine và sinh phẩm.
Nguồn: Báo Điện tử Chính phủ – Sanofi và VNVC hợp tác sản xuất vaccine thế hệ mới [https://en.baochinhphu.vn/sanofi-and-vnvc-sign-joint-declaration-on-next-generation-vaccine-manufacturing-in-viet-nam-111260914163541122.htm?utm_source=chatgpt.com]
10. AI: Việt Nam bắt đầu đưa AI vào nghiên cứu khoa học cơ bản
Ngày 14/9 tại Hà Nội diễn ra chương trình “AI với Vật lý”, tập trung vào khả năng sử dụng AI trong khám phá vật liệu và chẩn đoán thông minh. Chương trình có sự tham gia của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và VinUni.
Việt Nam không chỉ “AI cho dịch vụ” mà còn theo hướng “AI cho nghiên cứu khoa học và công nghệ”. Nếu làm tốt, AI có thể trở thành công cụ tăng năng suất nghiên cứu vật liệu, hóa học, sinh học và y học của Việt Nam.
11. Nông nghiệp: AI, UAV và robot đang được kết nối với canh tác thông minh
Việt Nam đang thúc đẩy hợp tác nghiên cứu về nông nghiệp công nghệ cao, trong đó có AI, tự động hóa, công nghệ sinh học, viễn thám và dự báo bằng AI. Các hướng được đề cập bao gồm giống cây trồng, genomics, giám sát từ xa và thích ứng biến đổi khí hậu.
Trước đó, một mô hình tại Đồng bằng sông Cửu Long đã sử dụng hệ thống tưới AWD tích hợp AI, với các thiết bị cảm biến đất, nước, môi trường và điều khiển máy bơm từ xa được nghiên cứu, chế tạo trong nước.
Bài toán nông nghiệp của Việt Nam là một thực tế rất lớn, có thể trở thành “phòng thí nghiệm” để phát triển AI, UAV, robot, cảm biến và công nghệ sinh học phục vụ nông nghiệp nhiệt đới.
Nguồn: TTXVN – Cần Thơ và An Giang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong Đề án 1 triệu ha lúa phát thải thấp
Văn phòng 57 Bộ KHCN tổng hợp
Để lại một bình luận